Over de oorsprong van Gestalttherapie

  

Gestalttherapie is geworteld in diverse psychologische, filosofische en niet-westerse spirituele stromingen, waarvan de Freudiaanse psychoanalyse een van de belangrijkste is.

Vaak wordt de Duitse psychiater en van oorsprong psychoanalyticus Friedrich (Fritz) Perls (1893-1970) in één adem genoemd met Gestalttherapie en met recht, want al was hij zeker niet als enige betrokken bij de ontwikkeling, hij was samen met zijn vrouw Laura Posner een bepalende vormgever van de therapie. 

Het eerste en tot op heden belangrijkste standaardwerk over de therapie, Gestalttherapy, excitement and growth in the human personality, kwam uit in 1951, geschreven door Perls, samen met zijn collega’s R.F. Hefferline en P. Goodman.

Onder druk van het opkomende nationaalsocialisme in Duitsland vluchtte Perls in de jaren 1920 via Zuid-Afrika naar de Verenigde Staten, waar hij diverse trainings- en opleidingsinstituten oprichtte en waar met name in de jaren 1950-1960 de therapie tot bloei kon komen. 

Vanaf eind jaren ’60 van de vorige eeuw is de Gestalttherapie ook in Europa gemeengoed geworden.

 

De therapie dankt zijn naam aan het uitgangspunt van de Gestalttheorie dat de mens van nature steeds uit is op het vormen van voor hem zinvolle gehelen, Gestalten genoemd. De mens kan niet los worden gezien van zijn omgeving. Daaruit kan hij tot zich nemen wat hij nodig heeft voor het vervullen van zijn behoeftes. Dat kunnen bijvoorbeeld lichamelijke, psychologische of spirituele behoeftes zijn. Relaties met anderen zijn ook een onontbeerlijke factor, als mensen hebben wij een grote behoefte aan delen met anderen.

Waarneming, ervaring, kunnen selecteren en bewegen waar nodig, zullen uiteindelijk zorgen voor een gezonde wisselwerking van de mens met zijn omgeving. Ieder mens vindt op zijn of haar eigen wijze datgene wat van nature bij hem of haar past en hem een gevoel van zingeving geeft. Daar waar een gezonde wisselwerking is verstoord zal Gestalttherapie helpen met het herstel van die wisselwerking.

Gestalttherapie gaat uit van een holistisch mensbeeld, er is geen scheiding van lichaam en geest.




Over de achtergronden van Gestalttherapie

 

Perls ervaarde in zijn werk als psychoanalyticus een gebrek aan mogelijkheden om mensen relatief snel en effectief te helpen met hun psychische problemen. Hij was het oneens met een belangrijk uitganspunt van de Freudiaanse aanname dat een mens een onderbewuste heeft, iets buiten de mens zelf, van waaruit opkomende driften mensen in de problemen brengt. Om te genezen heeft de cliënt vanuit deze visie een deskundige nodig die ‘neutraal’ zijn geestelijke toestand kan duiden en hem inzicht zal geven in zijn denken, voelen en handelen.

Perls en de zijnen gingen er echter vanuit dat de mens een onbewuste heeft waar hij nog geen contact mee kan maken maar dat wel deel is van de mens zelf. In het niet-bewustzijn van dit eigene van de mens ligt de oorsprong van de problemen en levensvragen die de cliënt in zijn leven tegenkomt. Gestalt gaat uit van het vermogen van de mens om zelf passende antwoorden te vinden, het zelfhelend vermogen. De therapeut heeft tot taak om de cliënt (weer) in contact te laten komen met zijn onbewuste patronen en de daarin opgesloten vrije energie. Het tot zijn beschikking laten komen van de vermogens die in het onbewuste verborgen liggen zal ervoor zorgen dat de cliënt steeds meer zelf zijn antwoorden vindt op levensvragen en psychische problemen.

Wat en hoe men ervaart staan centraal, niet zozeer het waarom van de ervaring. Het hier en nu, waarin natuurlijk ook herinneringen en plannen besloten liggen, is waar men mee werkt.



Invloed van Gestalt op andere werkwijzen

 

Na de tweede wereldoorlog, toen hij werkte met getraumatiseerde soldaten en andere oorlogsslachtoffers, had Perls behoefte aan een werkwijze die effectief was bij familieproblemen en andere sociale systemen en niet, zoals bij de klassieke Freudiaanse aanpak, slechts gericht was op het individu. Vanwege de oriëntatie op het omgevingsveld van de cliënt kan Gestalttherapie gezien worden als eerste vorm van systeemtherapie

Ook in diverse andere later ontwikkelde therapieën en trainingsvormen als NLP, Mindfulness, Voice Dialogue, Lichaamsgerichte therapie en meer, kan men grondbeginselen van Gestalt terugvinden.

Doordat Gestalt universele grondbeginselen van gezond (geestelijk) leven in zich draagt is deze zeker ook nu en in de toekomst een adequate vorm van psychotherapie. Daarnaast ontwikkelt de therapie zich voortdurend zodat ze hedendaags is.

 


     

  
Gestaltpraktijk Jacqueline Sorel
Leren door ervaren